Zingeving en de zin ervan

 

“He who has a why to live for, can bear almost any how”. - Friedrich Nietzsche

De afgelopen aantal weken houden een tweetal ervaringen mij bezig. De één is het zien van de film ‘Son of Saul’ en de ander het lezen van de bestseller ‘Man’s search for meaning’ (1946) van psychotherapeut Viktor Frankl. In beiden is de holocaust in de Tweede Wereldoorlog de setting. Van beide verhalen wordt je stil en beide laten me nadenken over de thema’s welzijn en geluk in een context waarin dit ondenkbaar is.

Wat is een wens, een behoefte en in dit geval een leven nog waard, als de omstandigheden het je op alle mogelijke manieren onmogelijk maken? Wat kan mensen helpen die zich hopeloos voelen en denken dat er niets meer van het leven te verwachten is? Vragen die een sociale professional in praktijk zal tegenkomen. Op basis van zijn ervaringen in concentratiekampen, concludeert Frankl dat het verschil tussen diegenen die overleefden en diegenen die stierven bepaald werd door één factor: zingeving. Diegene die zingeving vonden in zelfs de meest gruwelijke omstandigheden, waren veel veerkrachtiger ten opzichte van lijden dan zij die geen zingeving vonden.

Zingeving, zingeving, zingeving. Wat betekent het voor jou? Hoe vaker ik het woord hardop zeg, hoe moeilijker ik het kan duiden. Hetzelfde geldt voor alle verschillende omschrijvingen die ik ondertussen ben tegengekomen. Je hebt God-gecentreerde perspectieven, ziel-gecentreerde, je hebt subjectivisten, objectivisten en ga zo maar door. Griekse filosofen, psychologen, onderzoekers, velen schetsen een definitie en slechts enkelen kennen een antwoord. En vaak lijkt het antwoord nog maar een halve oplossing.

Wat wel als een paal boven water staat is dat het hebben van een bedoeling en zingeving in het leven, bijdraagt aan een heleboel positieve aspecten van het leven, zo blijkt uit tal van onderzoeken. Het verhoogt je algehele gevoel van welzijn en waardering voor het leven, het verbetert je mentale en fysieke gezondheid, het versterkt je zelfvertrouwen en verminderd je kansen op depressie. Dit verhelderd niet zozeer ons begrip omtrent de betekenis van zingeving, een discussie die wellicht ook beter aan filosofen gelaten kan worden, niettemin kunnen we er wel iets van leren. 

De wijsheid die Frankl aan zijn ervaringen ontleende, tussen onbeschrijflijk menselijk leed, is net zo relevant vandaag als dat het toen was: "Being human always points, and is directed, to something or someone, other than oneself — be it a meaning to fulfill or another human being to encounter. The more one forgets himself — by giving himself to a cause to serve or another person to love — the more human he is." Welke wijsheid ontleen jij hieraan?

Wil je meer weten over zingeving, wat dit voor jou betekent en de toepassing binnen de sociale sector, neem contact op met René Glastra van Loon van de OSA via r.glastravanloon@osa-amsterdam.nl